Johannes Vermeer Prijs 2016 naar Steve McQueen

De Johannes Vermeer Prijs 2016, de Nederlandse staatsprijs voor de kunsten, is door minister Bussemaker toegekend aan beeldend kunstenaar en filmregisseur Steve McQueen. De jury, onder voorzitterschap van Ernst Hirsch Ballin, heeft hem unaniem voorgedragen omdat hij als filmmaker en videokunstenaar bij voortduring en op voortreffelijke wijze het universeel menselijke belicht, vaak in situaties waarin mensen onderdrukt, onvrij en gekweld hun waardigheid bevechten en bewaren. Minister van Cultuur Jet Bussemaker zal de prijs op maandag 7 november 2016 in De Ridderzaal in Den Haag uitreiken.

Steve McQueen (Commandeur in de Orde van het Britse Rijk) is een internationaal vermaard en gelauwerd kunstenaar en filmregisseur. Hij is een grootmeester in het op een minimalistische manier vertellen van verhalen met een maximale impact. Zijn videowerken, sculpturale installaties en films kenmerken zich door een uiterst spaarzame, precieze en geconcentreerde werkwijze.

De thema’s die hij behandelt hebben een universele reikwijdte en bestrijken een spectrum dat reikt van schrijnende biografische verhalen (7th Nov., 2001 en Ashes, 2014) en de goudmijnbouw in Zuid Afrika (Western Deep, 2002) tot de coltan mijnbouw in Congo (Gravesend, 2007).

Vanaf 1993 regisseerde en produceerde McQueen bijna jaarlijks nieuwe videowerken. McQueen zet echter een breed arsenaal aan beeldende middelen in, van postzegels waarmee in Irak gesneuvelde soldaten worden herdacht (het conceptuele project Queen and Country, 2006) tot de raadselachtige lichtinstallatie Blues before Sunrise (2012) in het Vondelpark. Zijn werk is te vinden in de vaste collecties van het Stedelijk Museum (Amsterdam), MoMA (New York), Tate Gallery (Londen), The Art Institute of Chicago (Chicago) en Musée National d'Art Moderne George Pompidou (Parijs) en in vele andere musea.

Zijn grote speelfilms van na de eeuwwisseling maken hem tot een wereldwijd prominent cineast. Met producties als Hunger (2008) over de hongerstaking in Ierland, Shame (2011) over een man die worstelt met zijn seksverslaving en de verfilming van de memoires 12 Years a Slave (2013), die meerdere Academy Awards won waaronder die van Beste Film, bespeelt hij enerzijds de conventies van de mainstream cinema en exploreert hij anderzijds op volstrekt ongekende wijze socio-politieke onderwerpen als verzet tegen politieke overheersing en slavernij. Time Magazine rekende Steve McQueen in 2014 tot de honderd meest invloedrijke mensen ter wereld.

De Britse kunstenaar, geboren in Londen in 1969, woont en werkt in Amsterdam.

Over de prijs
De Johannes Vermeer Prijs is de Nederlandse staatsprijs voor de kunsten en bestaat uit 100.000 euro. De winnaar mag dat besteden aan een speciaal project op zijn of haar werkterrein. De Nederlandse regering heeft de prijs in 2009 ingesteld om uitzonderlijk artistiek talent te eren en te stimuleren. De prijs kan worden toegekend aan in Nederland werkende kunstenaars uit alle artistieke disciplines. Eerdere winnaars zijn operaregisseur Pierre Audi, filmmaker en schrijver Alex van Warmerdam, fotograaf Erwin Olaf, beeldend kunstenaar Marlene Dumas, architect Rem Koolhaas, grafisch ontwerper Irma Boom en componist en regisseur Michel van der Aa.

De jury van de prijs bestaat dit jaar uit Ernst Hirsch Ballin (voorzitter), Irma Boom (laureaat 2014), Claudia de Breij, Ann Demeester en Stephan Sanders. De uitreiking van de Johannes Vermeer Prijs vindt plaats op maandag 7 november in De Ridderzaal te Den Haag.

Steve McQueen